Diziler ve objeler: map, filter, reduce ve örnek kullanımlar
JS Array ve Object Manipülasyonu
Diziler ve objeler: map, filter, reduce ve örnek kullanımlar

Hızlı giriş
map, filter ve reduce, JavaScript dizileriyle çalışırken sık kullanılan fonksiyonlardır. Bu üç yöntem, fonksiyonel programlama yaklaşımını benimseyerek daha okunabilir ve ifade edilebilir kod yazmanıza yardımcı olur. Temel mantık: her biri dizinin elemanları üzerinde işlem yapar ve farklı türde sonuçlar döndürür. Tanımlar ve kapsamlı açıklamalar için GeeksforGeeks ve Coddy gibi kaynaklara bakabilirsiniz (kaynaklar sayfanın sonunda yer alır).
map() — her elemana dönüşüm uygulama
map(), dizideki her elemana belirli bir dönüşüm uygular ve bu dönüşümlerin oluşturduğu yeni bir dizi döndürür. Orijinal dizi değişmez; map yeni bir dizi üretir. Bu davranış sayesinde immutable dönüşümler kolaylaşır (kaynak: GeeksforGeeks).
Basit örnekler
const nums = [1, 2, 3, 4]; const squares = nums.map(n => n * n); // squares = [1, 4, 9, 16]
Objeler içeren bir dizide belirli alanları almak için de map kullanılır:
const users = [ { id: 1, name: 'Ali', active: true }, { id: 2, name: 'Veli', active: false } ]; const names = users.map(u => u.name); // names = ['Ali', 'Veli']
filter() — koşula uyanları seçme
filter(), dizideki elemanları verilen şartla sınar ve şartı sağlayan elemanlardan oluşan yeni bir dizi döndürür. Yine orijinal dizi değiştirilmez. Bu fonksiyon, elemanları eleyip alt kümeler oluşturmak için idealdir (kaynak: GeeksforGeeks).
Örnek
const nums = [1, 2, 3, 4, 5, 6]; const evens = nums.filter(n => n % 2 === 0); // evens = [2, 4, 6]
Objeler dizisinde aktif kullanıcıları almak:
const activeUsers = users.filter(u => u.active);
reduce() — diziyi tek bir değere indirgeme
reduce(), dizinin tüm elemanlarını tek bir değere indirger. Bu değer bir sayı, dize, nesne veya başka bir yapı olabilir. reduce; toplam, çarpım, gruplayıcı (groupBy) veya birikimli dönüşümler için kullanışlıdır. reduce kullanırken başlangıç değeri (initial value) vermek iyi uygulamadır; boş diziyle çalışırken hata olasılığını azaltır (kaynak: GeeksforGeeks).
Toplama örneği
const nums = [1, 2, 3, 4]; const sum = nums.reduce((acc, n) => acc + n, 0); // sum = 10
Gruplama (groupBy) örneği
const users = [ { id: 1, name: 'Ali', role: 'admin' }, { id: 2, name: 'Veli', role: 'user' }, { id: 3, name: 'Ayşe', role: 'user' } ]; const grouped = users.reduce((acc, u) => { acc[u.role] = acc[u.role] || []; acc[u.role].push(u); return acc; }, {}); // grouped = { admin: [{...}], user: [{...}, {...}] }
Flatten (düzleştirme) örneği
const nested = [[1,2], [3,4], [5]]; const flat = nested.reduce((acc, arr) => acc.concat(arr), []); // flat = [1,2,3,4,5]
Objeler (plain objects) üzerinde map/filter/reduce uygulama
map, filter ve reduce doğrudan sadece diziler için tanımlıdır. Objeler üzerinde benzer işleri yapmak için önce nesneyi dizilere dönüştürürüz: Object.keys, Object.values veya Object.entries kullanılır. Dönüştürme sonrası tekrar nesneye çevirmek için Object.fromEntries kullanılabilir.
Örnek — değerleri iki katına çıkarma
const obj = { a: 1, b: 2, c: 3 }; const doubled = Object.fromEntries( Object.entries(obj).map(([k, v]) => [k, v * 2]) ); // doubled = { a: 2, b: 4, c: 6 }
Örnek — belirli değerleri filtreleme
const filteredObj = Object.fromEntries( Object.entries(obj).filter(([k, v]) => v > 1) ); // filteredObj = { b: 2, c: 3 }
map/filter/reduce birlikte ve performans notları
map ve filter her biri dizinin tüm elemanlarını işlediği için her biri genel olarak dizinin uzunluğuna bağlı doğrusal zaman alır. Birden fazla ardışık işlem diziyi birden fazla kez tarayabilir; daha az geçiş ile aynı işi yapmak için reduce tek geçişte birleştirilebilir. Bu tür performans karşılaştırmaları ve dönüşüm tercihleri hakkında daha fazla teknik detayı Coddy kaynaklarından inceleyebilirsiniz (kaynak: Coddy).
Pratik kural: okunabilirlik genellikle performanstan önceliklidir; fakat büyük veri kümelerinde ardışık map/filter zincirleri yerine tek reduce kullanmak geçiş sayısını azaltarak fayda sağlayabilir.
Pratik tarifler ve kontrol listesi
- Bir dönüşüm gerekiyorsa: use map. Orijinal diziyi korur ve yeni dizi döner.
- Elemanları elemeyi planlıyorsanız: use filter. Boolean koşula göre alt dizi döner.
- Tek bir sonuç istiyorsanız (toplam, obje, liste): use reduce. Başlangıç değeri vermek iyi pratiktir.
- Objelerle çalışırken: Object.entries/Object.fromEntries ikilisini kullanarak diziler üzerinde map/filter işlemi uygulayın.
- Boş diziler: reduce kullanırken başlangıç değeri vermek, beklenmedik hataları önler.
Hızlı örnek workflow
- Dizinin uzunluğu küçükse ve kod okunabilirliği önemliyse map+filter kullanın.
- Büyük veri veya tek geçişte birden fazla hesap gerekiyorsa reduce ile birleştirmeyi tercih edin.
- Objeleri işlemeden önce entries/keys/values ile diziye çevirin ve gerekirse fromEntries ile geri dönün.
Test ve doğrulama ipuçları
Her dönüşüm adımını console.log ile kontrol edin veya küçük birim testleri yazın. Map/filter/reduce sonuçlarının beklenen türte olduğundan emin olun (map ve filter her zaman dizi döndürür; reduce dönüş tipi esnektir).
Daha fazla okuma ve kaynaklar